Polikistik Over Sendromu Nedir?
Polikistik over sendromu, üreme çağındaki her 10 kadından birinde görülen endokrin-metabolik bir hastalıktır. Erkeklere özgü androjen hormonları kadınlarda belirli seviyelerde mevcuttur. Fakat bu hormonların normalden fazla miktarda üretilmesi bazı bozukluklara yol açabilir. Bunun sonucunda adet döngüsünün bozulması başta olmak üzere cilt ve saçta değişiklikler, yumurtalıklarda kistler şeklinde kendini gösterir. Kısırlığın en yaygın sebeplerinden biri olan PKOS, insan yaşam kalitesine de ciddi derecede zora sokar.
Polikistik over sendromunun nedeni kesin olarak bilinmese de bazı etkenlerin bu hastalığın gelişmesinde rol aldığı biliniyor.. PKOS`un oluşmasında etkiye sahip olabilen nedenler şunlar olabilir:
Aşırı androjen hormon seviyeleri: Yumurtalıklardan aşırı miktarda androjen hormonunun üretilmesi yumurta hücrelerinin gelişmemesine ve foliküllerden salınmamasına neden olabilir. Bu durumda yumurtlama oluşamaz.
İnsülin direnci: Pankreastan salgılanan insülin hormonu seviyelerindeki artış androjenlerin fazla üretilmesine sebep olabilir. Buna bağlı olarak yüksek androjen seviyeleri yumurtlamayı baskılayabilir.
Düşük dereceli inflamasyon: Lökositler yaralanma, travma veya enfeksiyona karşı maddeler üretir ve bu durum düşük dereceli inflamasyon olarak adlandırılır. PKOS`lu hastalar düşük dereceli inflamasyona eğilimli yapıda olabilir.
Genetik: Aile bireylerinde PKOS öyküsünün olması bir risk faktörü olabilir.
Ayrıca kötü ve dengesiz beslenme, egzersizlik, hareketsizlik gibi etkenler de PKOS ‘un oluşumuna zemin hazırlayabilir.
Polikistik Over Sendromu’nun Belirtileri
• Düzensiz yumurtlama veya yumurtlama olmaması sonucunda adet olamama yada gecikmeli-düzensiz adet
• İnfertilite (kısırlık), tekrarlayan düşükler
• İstenmeyen tüylerde artış (kollarda, bacaklarda, karın ve sırt bölgesinde tüylenme artışı, renk koyulaşması ve kalınlaşma) erkek tipi saç dökülmesi gözlenmesi
• Yüz göğüs ve sırt bölgesinde ciltte yağlanma ve sivilce
• Kilo problemleri; aşırı kilo, hızlı kilo alıp kilo vermede zorluk yaşama
• Depresyon ve ruh hali değişiklikleri
• Uyku apnesi, horlama
• Yüksek kan basıncı (yüksek tansiyon)
Buna ek olarak, iştahın normalden daha fazla artması ve kilo artışı diğer belirtiler arasında yer alabilir.
Polikistik Over Sendromu (PKOS) Nasıl Tedavi Edilir?
PKOS için kesin bir tedavi bulunmamasının yanı sıra tedavi yöntemi kişide gözlenen şikayetlerin boyutuna göre değişiklik göstermektedir.
Uygulanan tedavi yöntemlerinden bazıları şöyledir:
Yaşam tarzı değişikliği: Kilo verme, beslenme ve egzersiz
PKOS tedavisinde ilk basamak; sağlıklı beslenme ve egzersiz ile ideal kiloda kalmaktır. PKOS görülen birçok kadının fazla kilolu ya da obez olduğu gözlenmektedir. Beslenme alışkanlıklarında yapılacak olumlu değişiklikler; işlenmiş yiyecekler ve şeker ilaveli besinlerden uzak durulması, insülin kullanımının ve hormon seviyelerinin düzenlenmesine yardımcı olur. Günlük egzersiz vücuttaki insülin kullanımını düzenlemekte ve PKOS’nun bir çok şikayetini/semptomunun düzeltmesinde kurtarıcı bir rolü vardır.
İnsulin duyarlılığını arttıran ilaçların kullanılması Yapılan son çalışmalar, tip II diyabet tedavisinde kullanılan ilaçların PKOS tedavisinde de etkili olabildiğini göstermektedir.
Adet periyotlarının düzenlenmesi; Doğum kontrol hapları PKOS gözlenen kadınlarda düzenli periyotların oluşmasını ve akne, hirsutizm (kıllanma) gibi şikayetlerin iyileşmesini sağlar.
Cilt ve saç problemleriyle başa çıkmak; Akne ve kıllanma problemi olan kadınlarda düşük dozlu anti-androjen ilaçlarla birlikte doğum kontrol haplarının (oral kontraseptifler) kullanımı önerilebilir. Dirençli vakalarda daha yüksek dozlarda anti-androjen kullanılabilir. Anti androjenler aşırı kıllanmayı (hirsutizmi) ve erkek tipi kelliğin düzelmesini sağlayabilmektedir.İlaçlarla semptomların azalması genellikle birkaç ay içinde olur. Bu ilaçlar kesin tedavi sağlayamamaktadır. Bu yüzden semptomlar/şikayetler ilaçları almayı kesince tekrar ortaya çıkabilmektedir.
Fertiliteyi (üreme potansiyelini) arttırmak; Üremeye yardımcı tedavilere başlamadan önce kadında ve erkekte olası diğer infertilite (kısırlık) sebepleri mutlaka araştırılmalıdır. Kadınlarda gözlenen PKOS’da problem genellikle yumurtlamanın olmamasıdır. Yumurtlamayı sağlayan tedavi yöntemleri ile bu sorun çözümlenebilmektedir.
