71 ayrı araştırmadan derlenen 98 binden fazla katılımcının verileri tek bir cümlede özetleniyor: Ne kadar çok kısa video izliyorsanız, dikkat süreniz o kadar hızlı eriyor.
Araştırmaya göre günde 1 saatten fazla kısa video tüketenlerde:
– Dikkat kontrolü %38 oranında zayıflıyor
– Uzun süreli odaklanma yeteneği (derin okuma, problem çözme) ciddi ölçüde geriliyor
– Beynin ödül devrelerinde “ani tatmin” beklentisi kalıcı hale geliyor
– Anksiyete, uyku bozukluğu ve sosyal çekilme riski belirgin şekilde artıyor
Çalışmanın en çarpıcı bulgusu: 17-24 yaş grubunda, haftada 20 saatten fazla kısa video izleyenlerin orbitofrontal korteks (karar verme ve dürtü kontrolü bölgesi) hacminde ölçülebilir küçülme tespit edildi. Bilim insanları bunu “dijital fast-food etkisi” diye tanımlıyor: Beyin sürekli şekerli ve tuzlu içerikle beslendiğinde, sağlıklı besinleri (kitap, uzun belgesel, derin sohbet) tamamen reddetmeye başlıyor.
İstanbul Üniversitesi Psikiyatri Anabilim Dalı’ndan Doç. Dr. Ece Yılmaz, yaptığı açıklamada şu uyarıda bulundu: “Bu çocuklar 5 dakikadan fazla bir şeye odaklanamıyor diye bize getiriliyor. Muayenede telefonlarını ellerinden aldığımız anda panik atak geçiriyorlar. Bu artık klinik bir tablo haline geldi. ‘Brain rot’ kelimesi abartılı gelebilir ama gerçek şu: Beyin tembelleşiyor ve eski performansına dönmesi aylar, hatta yıllar alabiliyor.”
